Rangkuman Kuliah Umum Sastra Sunda

Rangkuman Kuliah Umum Sastra  Sunda

1. Naskah Lontar
2. Naskah Pegon
3. Prasasti -> Aksara Sunda

Aksara Sunda

Nujul ka hiji sistim ortografi hasil karya masarakat Sunda nu ngawengku aksara jeung sistim kaaksaraan pikeun nuliskeun basa Sunda. Aksara Sunda ngarujuk ka aksara Sunda Kuna nu kungsi dipaké sahanteuna ti abad ka-14 nepi ka abad ka-18.

Prasasti Astana Gedé Kawali ti jaman Sunda-Kawali abad ka-15, tulisanana maké aksara Sunda Kuna

Sajarah

Salian ti aksara Sunda Kuna, kaadaban Sunda ogé kungsi wanoh jeung sababaraha sistim aksara lianna, di antarana:

• aksara Pallawa atawa aksara Pra-Nagari anu dipaké pikeun nuliskeun basa Sangsakerta, dipaké nepi ka abad ka-7,
• aksara Sunda Kuna anu diturunkeun tina aksara Pallawa.
• aksara Cacarakan atawa aksara Jawa, sacara umum marengan asupna Islam jeung kaadaban Jawa ka Cirebon (abad ka-16) jeung Priangan (abad ka-17),
• aksara Pegon, utamana di lingkungan pasantrén, ku asupna ajaran Islam ti tatar Arab,
• aksara Latin, mimiti dipaké ahir abad ka-19, diwanohkeun ku pangjajah Walanda.

Aksara Sunda

Aksara Swara

Aksara Sunda seueurna aya 32 huruf, diwangun ku 7 aksara swara (a, é, i, o, u, e, eu); 23 aksara ngalagena (ka-ga-nga, ca-ja-nya, ta-da-na, pa-ba-ma, ya-ra-la, wa-sa-ha, fa-va-qa-xa-za,).

Aksara Ngalagena

Dina sistim tata tulis aksara Sunda Kuno, jumlah aksara ngalagena saleresna mah aya 18 huruf. Tambihan 5 lambang aksara kana sistim tata tulis aksara Sunda Baku, nyaéta: lambang aksara fa sareng va (tina aksara pa); lambang aksara qa sareng xa (tina aksara ka); teras lambang aksara za (tina aksara ja).

Angka

Di pikawanoh ogé lambang-lambang bilangan mangrupa angka dasar anu ngabogaan ajén itungan ti mimiti enol dugi ka salapan.

Rarangkén

Lambang rarangkén aksara Sunda diwangun ku 13 rarangkén, anu cara nulisna:

·         Anu ditulis “di luhureun” lambang aksara dasar. Jumlahna 5 rarangkén, nyaéta: panghulu /i/; pamepet /e/; paneuleung /eu/; panglayar /+r/; dan panyecek /+ng/.

·         Anu ditulis “di handapeun” lambang aksara dasar. Jumlahna 3 rarangkén, nyaéta: panyuku /u/; panyakra /+ra/; panyiku /+la/.

·          Anu ditulis “sajajar” jeung aksara dasar. Jumlahna 5 rarangkén, nyaéta: panéléng /é/; panolong /o/; pamingkal /+ya/; pangwisad /+h/; pamaeh.